22 MAYIS 1919
 |
| Sultanahmet'te İzmir için toplanmış kadın göstericiler |
İstanbul’da İzmir’in işgalini protesto için ilk miting 19 Mayıs 1919 tarihinde Fatih meydanında yapılmıştır. 20 Mayıs’ta Üsküdar, 22 Mayıs’ta Kadıköy ve 23 Mayıs’ta Sultanahmet Mitingleri düzenlenmiştir.
Kadıköy İskele Meydanı’nda 22 Mayıs 1919 tarihinde yapılan mitinge şiddetli yağmura rağmen 20-30 bin kişi katılmıştır. Bu mitingin hazırlıklarında Darülfünun öğrencileri aktif rol oynamış özellikle tıbbiyede okuyan gençler büyük çaba göstermişlerdir. (38)
Fahrettin Hayri Bey’in İzmir’in işgalini protesto eden konuşmasından sonra Hüseyin Suat Bey İzmir’in işgalinden duyulan üzüntüyü anlatan bir şiir okumuştur. Kürsüye daha sonra İnas Darülfünunu öğrencisi Münevver Saime Hanım çıkmıştır. İzmir’in işgalini protesto eden, Türklük şuurunu dile getiren heyecanlı bir nutuk söylemiştir. “Az söylemek, çok iş yapmak zamanı gelmiştir. Biz yalnız ağlıyoruz, ağlamakla kazanılacak, hıçkırıklarımızı işitecek bir
kalp yoktur. Teşkilata nihayette fiiliyata başlamak lazımdır.” sözleri ile halkı mücadeleye davet etmiştir. Ancak Münevver Saime Hanım’ın konuşması halkı kışkırtıcı bulunmuş ve İtilaf Devletleri tarafından miting sonrasında tutuklanmak istemiştir. Bunun üzerine
Münevver Saime Hanım Anadolu’ya kaçmış ve ordu hizmetine girerek çavuş rütbesi ile cephede mücadelesini sürdürmüştür.(39)
Kadıköy mitinginin bir diğer konuşmacısı yazar Hayriye Melek Hanım olmuştur.
Konuşmasına “Bugün şu yağmurun altında haksızlığa karşı bağırmak için toplanan bu halk kitlesi çarpan bir kalp, sönmeyen bir iman, yaşayan bir ırktır.” sözleriyle başlayarak dinleyicilerden büyük alkış almıştır. Konuşmasında medeni dünyaya seslenerek “…
damarlarımızda kan durmadıkça, kalplerimiz çarpmakta devam ettikçe o topraklar bizimdir, bizim kalacaktır.” sözleriyle mücadeleden asla vazgeçilmeyeceği mesajını vermiştir.(40)
Konuşmasının sonunda ezan, minare gibi kutsal imgeleri kullandığı cümlelerle halkı coşturmuştur. Kadıköy mitinginin üçüncü kadın konuşmacısı olan Halide Edip Hanım anılarında miting gününe dair şunları aktarmaktadır:
“Fırtınalı ve yağmurlu bir gündü. Fakat bu halkın
orada toplanmasına engel olmadı. Ben gene Belediye binasının balkonundan konuştum. Önümde bir şemsiye denizi çalkalanıyordu. Arada bir suların arkasından bazı yüzler de
görebiliyordum. Onların arkasından beyaz köpüklü dalgalar durmaksızın akıp gidiyor ve ta uzaklarda ufuklarda mavilik görünüyordu. Fakat yağmur devam etti ve halk üç saate yakın
oradan ayrılmadı.”(41)
Halide Edip Hanım konuşmasında İzmir’in işgalinden duyduğu üzüntüyü dile getirip hak ve adalete olan inancını şöyle ifade etmiştir: “Dün İstanbul’a gelmek isteyen bir çarlık vardı. O Çarlığın yerlerinde bugün yeller esiyor. Niçin? Biz o çarlığın nefesini Çanakkale’de boğduk. Burada devrilen yalnız çarlık değildir, adaletsizliktir. Bu adaletsizlik muvakattir.
Belki de biz adaletin geldiğini göremeyeceğiz. Fakat o gecikmeyecektir. Bütün adaletlerin üstünde bir adalet-i ilahi vardır ki, gelecek ve bütün milletleri sarsarak üzerinden geçecektir.”(42)
Konuşmasında Avrupalı devletlerin taraflı tutumunu eleştirerek bir gün mutlaka adaletin yerini bulacağına olan inancını geniş halk kitleleriyle paylaşmıştır.(43)
DİP NOTLAR;
38 Zekeriya Türkmen, Millî Mücadele Yıllarında İstanbul Mitingleri, Berikan Yayınevi, Ankara 2016, s.105.
39 Kaplan, a.g.e., s.76; İnan, a.g.e., s.106; “Kadıköylülerin Dünkü Muazzam Mitingi”, Vakit, 23 Mayıs 1919, s.1.
40 Türkmen, a.g.e., s.112.
41 Adıvar, a.g.e., s.31.
42 Arıburnu, a.g.e., s.38.
43 “İzmir’in İşgalinin Kalb-i Millette Açtığı Yara…”, İkdam, 23 Mayıs 1919, s.1; “Kadıköylülerin Dünkü Muazzam
Mitingi”, Vakit, 23 Mayıs 1919, s.1.
KAYNAK;
Nuray Özdemir'in Araştırma Makalesi; Milli Mücadele dönemi mitinglerinde Türk Kadını 2021
/
NOT: Kullanılan fotoğraf Sultanahmet'te İzmir için toplanmış kadın göstericileri gösteriyor. Kadıköy'de yapılan miting fotoğraflarına ulaşamadım,,,