26 HAZİRAN 1933
"MİLLİYET GAZETESİ'NDEKİ BİR TEFRİKAYA İSTİNADEN"
Uncuyan Apik Efendi (1870-1905), Osmanlı Devleti'nin son döneminde İstanbul'un en tanınmış Ermeni iş insanlarından ve müteahhitlerinden biriydi. Çeşitli un fabrikaları kurmuş, önemli ticari yatırımlar gerçekleştirmiş ve hem Müslüman hem de Hristiyan yoksullara yaptığı yardımlarla tanınmıştı. Serveti, nüfuzu ve devlet çevrelerindeki itibarı nedeniyle Sultan II. Abdülhamid'in de yakından tanıdığı kişiler arasında yer alıyordu.
Apik Efendi'nin yaşamının önemli bir bölümü Kadıköy'ün Moda semtinde geçti. Mühürdar'da, dönemin ünlü Mühürdar Gazinosu'nun bitişiğinde bulunan gösterişli ve büyük konağında yaşıyordu. Bu konak, dönemin Kadıköy'ünde sosyal ve ekonomik açıdan seçkin ailelerin yaşadığı bölgenin dikkat çekici yapılarından biriydi.
1900'lü yılların başlarında bazı Ermeni komiteleri, faaliyetlerini finanse etmek amacıyla varlıklı kişilerden para toplamaktaydı. Apik Efendi başlangıçta bu taleplere belirli ölçüde destek verdi. Ancak zamanla bu isteklerin bağış sınırını aşarak baskı ve şantaja dönüşmesi üzerine para vermeyi reddetti. Bunun yerine komite mensuplarına nasihatlerde bulunarak bu yöntemleri eleştirdi.
Bu tavır, komite yöneticilerinin hedefi haline gelmesine yol açtı. Hem kendisinden intikam almak hem de diğer zenginlere gözdağı vermek isteyen komite, suikast kararı aldı. Görev, Amerika'dan İstanbul'a gönderilen Ohanes Afaryan adlı bir fedaiye verildi. Afaryan, önce Kadıköy'e gelerek Mühürdar'daki konağın çevresinde günlerce dolaştı, Apik Efendi'nin görünüşünü ve günlük hareketlerini öğrendi.
Hazırlıklarını tamamladıktan sonra Afaryan, Galata'da sokak ortasında Apik Efendi'yi silahla vurarak öldürdü. Suikast Osmanlı kamuoyunda büyük yankı uyandırdı. Katil kısa süre içinde yakalandı, mahkemede cinayeti komite emriyle işlediğini itiraf etti ve yargılama sonucunda idam edildi. Böylece Kadıköy'ün tanınmış iş insanlarından Apik Efendi'nin hikâyesi, dönemin siyasi gerilimleri ve komite faaliyetlerinin gölgesinde trajik bir şekilde son buldu.
 |
| GÜNÜMÜZDE MODA NEZİH YAŞLI BAKIM EVİ 20200314_002914 |